Kubisme - Kubisten; de kubistische kunst en kunstenaars: Picasso en Braque; kenmerken

kenmerken, definitie en betekenis van het synthetisch en anaylitisch kubisme'; de kubistische kunststroming, kernachtig beschreven door Jacob Bendien als moderne kunststroming; selectie, redactie: Fons Heijnsbroek 2003/11

* klik in de tekst-citaten op een cijfer om verschillende kunst-afbeeldingen van het Kubisme rechts aan de pagina te zien verschijnen
** voor verdere informatie over het Kubisme en de Kubistische kunst, zie de geselecteerde links, onder aan de pagina

* CONSTRUCTIVISME
Lissitsky, Tatlin, Gabo
e.a.
* KUBISME
Picasso, Braque, Léger
e.a.
* DADA / DADAISME
Tzara, Arp, Schwitters
e.a.
* ELEMENTARISME
Theo van Doesburg, als enige kunstenaar
* EXPRESSIONISME
Nolde, Kirchner, Heckel
e.a.
* FAUVISME
Matisse, Derain, Marquet
e.a.
* FUTURISME
Marinetti, Carra, Severini
e.a.
* IMPRESSIONISME
Monet, Renoir, Degas
e.a.
* NEOCLASSICISME
Herbin, Schols, Mense e.a.
* DE STIJL / NEOPLASTICISME
Mondriaan, Van Doesburg e.a.
* NIEUWE ZAKELIJKHEID
Kanoldt, Willink, Koch e.a.
* PURISME
Léger, Ozenfant, Jeanneret
* SUPREMATISME
Malevich, Popova e.a.
* SURREALISME
Breton, Dali, Miro, Magritte e.a.
* VERISME
Otto Dix, Grosz e.a.


naar Home





Kubisme - Kubisten; de kubistische kunst en kunstenaars Picasso en Braque; kenmerken van synthetisch en analytisch Kubisme, door Jacob Bendien:

- "Het Kubisme (8, 20, 24, 46, 48, 49, 50, 51) is geen homogene stroming maar een verzameling van zeer uiteenlopende richtingen die in de loop van haar ontwikkeling elk zelf ook weer belangrijke gedaanteverwisselingen hebben ondergaan."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De oorsprong van het Kubisme was echter voor al zijn aanhangers dezelfde. Verzet tegen Academisme (37) en Impressionisme (41). In het bijzonder tegen het behaagzieke, het gelikte, het keurige van het Academisme en tegen het oppervlakkige en zinnestrelende van het Impressionisme."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Het Cubisme kwam op voor een zekere mannelijkheid, voor stramheid, hoekigheid. Het maakte zich los van alle gangbare schildersgeneugten. Maar dit was slechts de ethische, namelijk de ascetische reactie van het Kubisme op Academisme en Impressionisme."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Van meer belang nog was de zuiver esthetische namelijk de schilderkunstige reactie, voor een deel eveneens verzet tegen Academisme en Impressionisme, maar tevens voor een ander deel op deze beide richtingen voortbouwend."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de bijna ongedifferentieerde aaneenschakeling van emoties (van de impressionisten) trachtte Cézanne (14) door een strenge, aan de bouw van het onderwerp ontleende vormgeving structuur te brengen. Hiermee kreeg echter de emotie zelf geen structuur, maar werd in het schilderij een aan de emotie vreemd geraamte ingevoegd. Cézanne meende hiermee het schilderij weer classieke constructieve karakter te geven..."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De geschiedenis van het Kubisme bestaat hoofdzakelijk uit de nimmer te beslechten strijd tussen het twee-dimensionale vlak en de driedimensionale natuur. Tussen schilderkunstige constructie en het emotionele contact met de natuur."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Bij het componeren van hun mathematische figuren tot een schilderij trachten de Cubisten de constructie zoveel mogelijk uit te laten komen (46, 48, 49, 50). ..Scherpe hoeken en kanten die de constructie blootleggen worden niet afgerond of tot geleidelijke overgangen verzacht, maar juist geaccentueerd."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Om tot eenheid van emotie en constructie te geraken gaan de Kubisten niet van de emotie maar van de constructie uit. Zij bezien de natuur niet louter emotioneel om dan naderhand in de emotie een constructie in te bouwen, maar zij bezien de natuur onmiddellijk schilderkunstig-constructief."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Hoewel de Cubisten (Kubisten) de rechten van het vlak ten volle erkennen, kunnen zij toch nooit het vlak geheel tot zijn recht laten komen omdat zij vasthouden aan het levenwekkende contact met de werkelijkheid (46)."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In het begin concentreerde het Cubisme zich vooral op de vorm, het speciale gebied van de constructie die dan ook door het Impressionisme zo verwaarloosd werd. Het Impressionisme legde zich meer toe op de kleur, het speciale gebied van de emotie, en bovendien op licht (41) en atmosfeer (14), die door het Kubisme weer zoveel mogelijk genegeerd werden omdat zij de constructie vervagen."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Maar ook in de vormgeving wordt de emotie door het Cubisme aanvankelijk zoveel mogelijk onderdrukt hetgeen leidt tot verstrakking van de lijnen (46). Daar bovendien de vormen van de natuurobjecten voornamelijk in hun schilderkunstig-constructieve bruikbaarheid worden gewaardeerd en aangewend, zien we de cubistische vormgeving zich steeds meer mathematiseren en abstraheren in de zin van veralgemenen. Toevallige bijkomstigheden in vorm en kleur worden weggelaten."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De werkelijkheid wordt herleid tot grote mathematische vormen en tot globale kleurenvlekken. Deze vormen hebben soms de drie dimensies van de realiteit behouden (kubussen, kegels en piramides), soms zich aangepast aan het twee-dimensionele vlak (rechthoeken, cirkels of gedeelten ervan) ."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Kubisme / Cubisme als moderne kunststroming - inclusief kubistische / cubistische kunst van de Kubisten kunstenaars - door Jacob Bendien


- "Een menselijk gelaat (46) bijvoorbeeld herkennen wij vooral aan de ogen, neus en mond. Deze zijn voor de Kubisten vaak bijzaak en niets anders dan hoeken of cirkelvormige lijnen, materiaal voor de schilderkunstige compositie.
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De verschillende delen van het schilderij werken zowel samen als tegen elkaar in, echter niet zozeer volgens de wetten van de drie-dimensionale werkelijkheid dan wel volgens de wetten van de schilderkunst. Ook hierdoor wijkt het kubistische schilderij aanmerkelijk van de realiteit af."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Wanneer deze afwijking zo sterk is dat de werkelijkheid niet eens meer in het schilderij terug is te vinden (48) moeten we hieruit niet de gevolgtrekking maken dat het dan ook overbodig was haar in het schilderij te betrekken. Want ook in dit geval blijkt de realiteit voor het schilderij van waarde door de levenwekkende werking van haar contact met de kunstenaar."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In het Kubisme komt een mannelijke ernst tot uiting, geen dogmatische strengheid zoals in het Neoplasticisme (= De Stijl van Mondriaan, Van Doesburg e.a., f.h.). De Cubisten gaan niet geheel en al op in het cubistisch systeem. Naast stelselmatige zuivering en abstrahering blijven zij steeds direct contact houden met het volle, veelzijdige concrete leven."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de voordracht van hun verstandslijnen trachten de Kubisten dikwijls door een overdaad en bewogenheid en spontaniteit de stroefheid van de verstandsmiddelen op te heffen. Vooral Picasso (49) maakt hiervan ruimschoots gebruik, hetgeen hem vaak door strengere Cubisten als Gleize en Metzinger (18) wordt verweten…."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de eerste periode (46) heeft de drie-dimensionale werkelijkheid nog de overhand op het vlak. De vorm wordt gezuiverd van toevalligheden, de emotie onderdrukt."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De kleur, tot de grootste soberheid gereduceerd, diende slechts tot accentuering van de vorm, hier in hoofdzaak nog de drie-dimensionele vorm. Deze functie van de kleur had Cézanne reeds in ruime mate toegepast."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De Cubisten voerden alleen de versterking en versobering van de vorm verder door, waardoor ze meer ostentatief optraden tegen de welgevalligheid van de kunst van die dagen. Hierin vonden ze eveneens steun bij levenskrachtige Negerplastiek, die wel een treffende tegenstelling vormde tot de veelal weke en verfijnde kunst van de Academici en Impressionisten (41)."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de mathematisering van de kubistische vormgeving kwam dikwijls zowel een tendens naar vergeestelijking, zoals die reeds uit het werk van Cézanne sprak, als een streven naar oerkracht zoals we dat bij de negers kennen, tot uiting. Maar deze innerlijke tegenstrijdigheid heeft schilderijen doen ontstaan, waarvan enkele wel tot de lelijkste, grofste en vervelendste behoren die er ooit gemaakt zijn. Hetgeen overigens natuurlijk niets afdoet aan de belangrijkheid van beginsel en streven."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de tweede periode werd het vlak nog wel niet helemaal als vlak behandeld maar het domineren van de drie-dimensionele vormen van kubussen, kegels en piramiden had afgedaan (48).
De lijn kwam meer op de voorgrond, en licht en donker dat in de eerste periode al niet meer geheel de rol van natuurlijk licht en duisternis of schaduw vervuld had werd nu helemaal schilderkunstig opgevat."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Wanneer de Cubisten een portret en face schilderden maar bijvoorbeeld de neus van het model in het schilderij beter en profiel aan te wenden was, dan werd deze eenvoudig in het vlak gedraaid. Delen van het voor-, zij- en achteraanzicht van een onderwerp werden op één schilderij gebracht."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Ook de uitdagende afwijzing van alle gratie in de eerste periode werd nu opgegeven. De onderwerpen werden niet langer in enkele lompe stukken gehakt die onbehouwen op elkaar inwerkten, maar in vele en velerlei kleine lijntjes en vlakjes uiteengelegd die dan tot een dikwijls luchtige en speelse maar toch rustige synthese gebracht werden (48)."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In plaats van het beeld uiteen te leggen in de vele kleine lijnen en vlakken (48) werd het schilderij in de derde periode van het Cubisme -zoals in de eerste periode- uit grotere delen opgebouwd (49), (50). Echter nu.. ..uit vlakken die alle in front-aanzicht gebracht werden en die als coulissen achter elkaar stonden."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Hierdoor werd meteen ook de ruimte gebroken -geanalyseerd en gesynthetiseerd, zouden we kunnen zeggen-, die nu niet meer een continue ruimte was maar een reeks achter elkaar geplaatste vlakken, alle evenwijdig aan het schilderij-vlak (49), (50). We naderen dus steeds meer het vlak in zijn ware gedaante."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Bovendien opent dit compromis tussen de ruimte en het vlak mogelijkheden van zo krachtige en suggestieve werking, dat we deze vinding van het grootste belang achten. Vooral wanneer de achter elkaar geplaatste vlakken bewegingen uitdrukken en deze bewegingen onderling verschillen, zowel in vaart als in richting (49), (50). Delaunay heeft deze mogelijkheden in de eerste periode reeds ingezien. Picasso heeft ze in de derde fase tot hoge uitdrukkingskracht gebracht (49). Hier zien wij verwantschap met het futurisme (3) (44). Voor het Kubisme echter is de kwaliteit van de beweging , zoals die onder andere in de kwaliteit van het ritme tot uiting komt van belang. Het Futurisme hecht meer belang aan de kwantiteit, de vaart; in het ritme aan het tempo."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Kubisme / Cubisme als moderne kunststroming - inclusief kubistische / cubistische kunst van de Kubisten kunstenaars - door Jacob Bendien


- "In tegenstelling tot futuristische kunst blijft in kubistische kunst de beweging binnen de lijst. De beweging is dan ook dikwijls een draaiende. Soms draaien de achter elkaar geplaatste vlakken tegen elkaar in (49), (50), hetgeen een zeer levendige werking geeft."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De verschillende vlakken (49) worden nu op de meest uiteenlopende wijzen beschilderd met stippen, strepen, vegen, kruisjes, slangetjes enz... Ook de kleur verandert. In plaats van de dikwijls dorre eentonigheid uit de eerste en tweede periode treden nu sterke en rijke kleurcontrasten op."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De vierde periode van het Cubisme sluit weer meer aan bij de tweede periode (48). De lijnen (24) treden weer meer op de voorgrond. Bij Braque domineert het vlak zo sterk als bij kunst met natuurvoorstelling maar mogelijk is. De bewegelijkheid van het vlak vermindert daardoor, hetgeen hij echter door grotere bewegelijkheid van de lijnen weer compenseert (24)."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De lijnen in het werk van Braque tonen uiterlijk overeenkomst met de lijnen van de passieve Expressionisten zoals Nolde, maar innerlijk zijn ze van geheel ander karakter. De lijnen van Braque zijn esthetisch, die van Nolde (Duitse expressionist, fh) ethisch. De bewogenheid van Braque is een schilderkunstige methode om de stijfheid en hardheid van de verstandsmiddelen te elimineren, waarbij alleen in het handschrift… …enigszins subjectieve bewogenheid tot uiting gebracht wordt."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Overigens krijgt in de vierde periode het gehele schilderij weer een statischer karakter. De beweging is speelser en dikwijls secundair zoals in de tweede periode. Het werk wordt weer salon-achtiger (24), (18), minder revolutionair…."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Leger (8), die van alle Cubisten zich het meest in rechte lijn, zonder sterke reacties heeft ontwikkeld, werkte eigenlijk reeds van de eerste periode af min of meer in de schildertrant van de vierde."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Het is of in deze vierde fase allen zich stabiliseren en consolideren, wat voor Picasso misschien wel de reden is dat hij het Kubisme af en toe voor korte of voor lange tijd vaarwel zegt, en dan telkens niet tot de vierde maar tot de derde periode terugkeert (49), (51)...."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Het Cubisme kwam van de aanvang af op voor discipline. Maar dit houdt steeds het gevaar voor Academisme in, zij het ook een nieuw soort Academisme. De vraag is slechts: hoe lang wordt een stijl of schildertrant nog als levensstijl of levenswijze ondergaan? Verliest een stijl het contact met het leven, dan ontstaat gemaniëreerdheid en daarmee spoedig Academisme. Het Kubisme vernieuwde zich echter telkens weer geheel in elke volgende fase."
* Kubisme en de Kubisten kunstenaars als Picasso, Braque en Leger; kenmerken, definitie en betekenis van het synthetische & analytische Kubisme en de kubistische kunst - kernachtig beschreven door Jacob Bendien


Aanvullende websites Kubisme - Kubisten; de kubistische kunst en kunstenaars als Picasso; kenmerken van synthetisch en analytisch Kubisme

Nederlandstalig

- veel en uitgebreide informatie over cubisme, kubisme en vele kubistische kunstenaars

- het verloop van het Kubisme, beschrijving van het verloop en de betekenis van het Kubisme, op Wikipedia

- citaten van de kunstenaar Wotruba , kubistische beeldhouwer uit Oostsenrijk

- citaten van de kunstenaar Juan Gris , kubistische schilder in Parijs


Engelstalig

- Cubism / Kubism, its history, artists and meaning; in clarifying art quotes by the Dutch artist Jacob Bendien

- Pablo Picasso, his artist quotes on Cubism art movement by Picasso, in English

- Georges Braque, his artist quotes on Cubist painting by George Braque, in English

- Fernand Léger, his artist quotes on Cubism & Purism art and movement, by Fernand Léger, in English

editor of Cubism art quotes: Fons Heijnsbroek
translation of Cubism art quotes: Anne Porcelijn