NEOCLASSICISME en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst en haar kunstenaars

NEOCLASSICISME in de schilderkunst: kenmerken, kunst en kunstenaars van de neoclassicistische kunstrichting; kernachtig beschreven door Jacob Bendien als moderne kunststroming; selectie, redactie: Fons Heijnsbroek 2003/11

* klik in de tekst-citaten op een cijfer om verschillende kunst-afbeeldingen van het Neoclassicisme rechts aan de pagina te zien verschijnen
** voor verdere informatie over het Neoclassicisme in de schilderkunst, zie de geselecteerde links, onder aan de pagina

* CONSTRUCTIVISME
Lissitsky, Tatlin, Gabo
e.a.
* KUBISME
Picasso, Braque, Léger
e.a.
* DADA / DADAISME
Tzara, Arp, Schwitters
e.a.
* ELEMENTARISME
Theo van Doesburg, als enige
kunstenaar
* EXPRESSIONISME
Nolde, Kirchner, Heckel
e.a.
* FAUVISME
Matisse, Derain, Marquet
e.a.
* FUTURISME
Marinetti, Carra, Severini
e.a.
* IMPRESSIONISME
Monet, Renoir, Degas
e.a.
* NEOCLASSICISME
Herbin, Schols, Mense e.a.
* DE STIJL / NEOPLASTICISME
Mondriaan, Van Doesburg e.a.
* NIEUWE ZAKELIJKHEID
Kanoldt, Willink, Koch e.a.
* PURISME
Léger, Ozenfant, Jeanneret
* SUPREMATISME
Malevich, Popova e.a.
* SURREALISME
Breton, Dali, Miro, Magritte e.a.
* VERISME
Otto Dix, Grosz e.a.


naar Home





Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische schilderkunst met haar kunst en kunstenaars; door Jacob Bendien:

- "Zoals de naam reeds aanduidt, is het Neoclassicisme een voortzetting van de klassieke kunst. In Da Vinci en later in Ingres zien we twee van haar grote voorgangers.Evenwel verschilt zij van de oude Classieken daarin dat zij onder invloed van het Kubisme is gekomen tot een strengere en eenvoudigere vormgeving (36, 43), waarbij veel van haar aanhangers zich minder (35) en sommigen in het geheel niet (5) gebonden achten aan de uiterlijke werkelijkheid".
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Zonder zich voorlopig al te zeer om de middelen te bekommeren, schenkt de Neoclassicist zijn aandacht direct aan zijn persoonlijke gevoelsleven om dit te zuiveren van wat er aan onwaars en opgeschroefds en onbelangrijks blijkt te zijn. Met andere woorden: hij tracht zich voor alles als mens en niet in de eerste plaats als kunstenaar te zuiveren. Bovendien doet hij dit naar zijn eigen persoonlijk inzicht en niet volgens algemene normen."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Hoewel objectief in haar streven is het Neoclassicisme dit bij de uitbeelding van de werkelijkheid.. ..slechts in zoverre, dat het zich niet door uiterlijke oppervlakkige gewaarwordingen, maar alleen door grondige waarnemingen van het onderwerp laat beheersen. En juist daardoor is het toch ook weer subjectief."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Veel van haar aanhangers achten zich minder gebonden en sommigen in het geheel niet, aan de uiterlijke werkelijkheid. Hierin zijn de Kubisten en Expressionisten hen voorgegaan."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Tot het Neoclassicisme rekenen wij alle kunst waarin dit streven naar innerlijke klaarheid tot uitdrukking komt. Zowel wanneer ze de natuur zo objectief mogelijk benadert, en daarom de 'Nieuwe Zakelijkheid' (2, 36) wordt genoemd, als wanneer ze geheel los van alle werkelijkheid is ontstaan (5)."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "En als door het vele wikken en wegen de bewogenheid van het gevoelsleven aan heftigheid en spontaniteit inboet, dan zal wie deze nieuwe oriëntering (het Neoclassicisme, fh) is toegedaan dit niet als een onoverkomelijk bezwaar gevoelen. Zelfs heeft hij de zekerheid dat het gebeuren zal, maar deze prijs zal hij met liefde betalen."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Ook zijn er die hierin geen offer zien en het op zichzelf als iets begerenswaardig beschouwen. Zij rusten niet voordat alle spontane heftigheid omgezet is in.. ..een bedachtzamer levensbesef (2, 39)."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Alle onbewust sollen met de natuur wijst de Neoclassicist af. Alleen wanneer dit sollen bewust als sollen wordt ondergaan en geaccepteerd (38).. ..heeft hij er geen bezwaar tegen. Het wordt dan zelfs meestal nog opzettelijk aangedikt, maar zo dat uit de koele beheerste wijze van schilderen blijkt dat de schilder zich niet liet meeslepen door zijn uitbundige fantasie."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Het meest kenmerkend toont zich echter het Neoclassicisme in die uitingen waarin de werkelijkheid min of meer wordt omgevormd ter wille van het schilderij als zodanig (35), ter wille van de compositie, van de kleurencombinatie, de factuur (verfopbreng, fh) enz... ."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Was het individualisme van de Impressionisten en van de Expressionisten meer egocentrisch en nadrukkelijk en begerig om eigen innerlijk bloot te leggen, het individualisme in het Neoclassicisme staat aandachtiger tegenover het leven (2) in het algemeen, juist omdat het niet blijft staan bij eigen innerlijk, maar in contact treedt en wrijving ondergaat."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Expressionistische kunst is directe synthese... .Daarentegen komt in het Neoclassicisme door zijn grotere verantwoordelijkheidsgevoel de synthese minder vlot tot stand, wat op haar karakter van invloed zal zijn en waardoor de synthese dikwijls maar ten dele verwezenlijkt is."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "De Neo-plasticist (van de STIJL groep, zoals Mondriaan/Van Doesburg, fh) dient zijn kunstwaarden die ‘absolute’ kunstwaarden voor hem zijn. In het Neoclassicisme daarentegen dient de kunstenaar zijn eigen persoonlijkheid en dient daarbij telkens nieuwe waarden, die alleen door een onbevangen oordeel gewaardeerd kunnen worden."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In de toepassing van de schilderkunstige middelen treedt het verschil met de Expressionisten zowel als met de Neoplastische kunstenaars duidelijk aan de dag. De verstandslijn van de Neoplastische kunstenaar namelijk is het Neoclassicisme (38, 39) te gebonden, terwijl het zowel de wilde buigingen of bewegingen als de overmoedige schwung van de Expressionisten te lichtvaardig en te pronkerig vindt."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Inplaats van uitschietende veerkracht en slingerende bewegingen (zoals bij Futurisme resp. Expressionisme, fh) komt bij de Neo-classicist in de strakke buigingen van zijn lijnen een beheerst zwellen en slinken van de gevoelskracht en ontroering tot uitdrukking. Dit zwellen en slinken wordt dikwijls meer uitgedrukt in het donkerder en dikker of lichter en dunner worden van de lijnen dan in haar vorm (26)."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Ook wat de kleur betreft zal het Neoclassicisme zich niet tot de gebondenheid van de verstandskleuren van de Neoplastici nòch tot de broeierige en flitsende kleuren van de Expressionisten voelen aangetrokken. Hoewel het geen bezwaar heeft tegen gemengde kleuren.. ..zijn haar kleuren evenals die van de Neoplastische kunstenaars (= De Stijl, fh) helder, vast en positief van karakter."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Het ritme van de Expressionisten dat de toeschouwer opneemt en meevoert heeft in het Neoclassicisme plaats gemaakt voor een meer ingetogen en overzichtelijke maatverhouding.. ..Ook hierin zien we weer hoe betrekkelijk weinig het Neoclassicisme natuurlijkheid waardeert."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "In het algemeen is het Neoclassicisme in kleur evenals in vorm hard en klaar in haar tegenstellingen en daarom minder behagelijk-romantisch dan haar klassieke voorganger (het echte Classicisme tot in 1840, fh)."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien


- "Voor ons liggen de Nieuwe Zakelijkheid en de nieuwe abstracte neoclassieke kunst (5, 35) niet zover uiteen, daar ze beide uitingen zijn van een in hoofdzaak dezelfde levensuiting. Daarom beschouwen we ze dan ook als één richting."
* Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars die werkten binnen deze moderne schilderkunst kernachtig beschreven door Jacob Bendien



Aanvullende websites over Neoclassicisme en Neoclassicisten; kenmerken van de neoclassicistische kunst met haar kunstenaars

Nederlandstalig

- korte beschrijving van de Nieuwe Zakelijkheid binnen de moderne schilderkunst, waaronder ook het 'nieuwe' NeoClassicisme; op de Nederlandse Wikipedia met enkele links naar beroemde kunstenaars

- het neoclassicisme in de muziek, tot ongeveer 1940