naar Home





Matisse: citaten, quotes en uitspraken van Henri Matisse over kleur en kunst, van de Franse kunstenaar; Fauvisme

(selectie, vertaling en redactie: Fons Heijnsbroek; voor o.a. CKV, HOVO, HBO // zie uitgebreide Engelstalige quotes van Henri Matisse; incl. biografie, feiten en bijbehorende bronvermeldingen)


- Bij het bekijken van een schilderij moet men vergeten wat het voorstelt.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik werk niet op het doek, maar op degene die het bekijkt.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Er is zodoende in de elementen (van de kapel in Vence, door Matisse gedecoreerd f.h.) een lichtheid die aan deze behoefte beantwoordt. Deze lichtheid roept gevoelens op van onthechting, van bevrijding; zodat mijn kapel niet zegt: 'Broeders, we moeten sterven', maar juist 'Broeders, we moeten leven'.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Alle kunst die die naam verdient is religieus, of het nu een kunstwerk van lijnen of kleuren is: als het werk niet religieus is bestaat het niet. (zie ook Cézanne, fh) Als het werk niet religieus is, is het alleen een zaak van documentaire kunst, kunst met een verhaaltje, en dat is geen kunst meer. Dat heeft niets met kunst te maken.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Wat ik vooral zoek is expressie.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Er is wel eens gezegd dat ik weliswaar een zekere vaardigheid heb, maar dat mijn ambitie toch beperkt is en niet verder reikt dan de zuiver visuele bevrediging die in het kijken naar een schilderij te vinden is. Maar de ideeën van een schilder moeten niet los worden gezien van zijn schilderkunstige middelen, want een idee betekent alleen maar iets voor zover het door die middelen tot uitdrukking wordt gebracht en die (middelen) moeten completer zijn naarmate de gedachte dieper is, en met compleet bedoel ik niet gecompliceerd.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Expressie zit voor mij niet in de hartstochten die op iemands gezicht te zien zijn of door hevige gebaren onderstreept worden. De hele compositie van mijn schilderij is expressief; de plaats die de figuren innemen, de lege ruimten eromheen, de verhoudingen, alles speelt mee.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Compositie is de kunst van het decoratief (zie fauvisme, fh) arrangeren van de verschillende elementen waar de schilder over beschikt om zijn gevoelens uit te drukken.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- In een schilderij is ieder deel zichtbaar en speelt de rol die het toebedeeld is, hetzij de hoofdrol of de bijrol. Alles wat in een schilderij geen nut heeft is dus schadelijk. Een kunstwerk moet in zijn totaliteit harmonieus zijn: elk overbodig detail zou een ander essentiëel detail in de geest van de beschouwer verdringen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- De compositie, die op expressie gericht moet zijn, wordt aangepast aan het oppervlak dat beschilderd moet worden. Als ik een blad papier neem van een bepaald formaat, zal mijn tekening een noodzakelijke relatie tot dat formaat hebben. (zie ook Poliakoff, fh)
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Een tekening moet een expansieve kracht hebben die leven geeft aan omringende dingen. Een kunstenaar die een compositie op een groter doek wil overbrengen moet de compositie opnieuw maken om de expressie te behouden; hij moet het karakter veranderen en het niet kwadrateren op een groter doek.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Men kan aangename effecten krijgen door kleuren in harmonie of in contrast te plaatsen. Dikwijls geef ik, als ik aan het werk ga, in de eerste zitting frisse en directe gewaarwordingen weer. Enkele jaren geleden was ik tevreden met dat resultaat. Maar als ik hier tegenwoordig (1908) tevreden mee zou zijn, nu ik verder denk te kunnen kijken, zou mijn schilderij iets vaags krijgen: ik zou de vluchtige indrukken van het moment vastgelegd hebben die mijn eigenlijke inzichten niet helemaal zouden dekken en die ik de volgende dag nauwelijks zou herkennen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik probeer die verdichting van indrukken te krijgen die een schilderij bepaalt. Ik zou me tevreden kunnen stellen met een werk dat in één keer gemaakt is maar het zou me snel vervelen; daarom ga ik het liever opnieuw bewerken zodat ik het later misschien herken als een goed beeld van wat ik toen voelde en dacht. Er was een tijd dat ik mijn schilderijen niet aan de muur liet hangen omdat ze mij herinnerden aan momenten van opwinding en ik wilde ze niet terug zien als ik rustig was.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Tegenwoordig probeer ik kalmte in mijn schilderijen te brengen en er net zolang op door te werken tot me dat gelukt is. Stel dat ik een vrouwenlichaam moet schilderen. Dan geef ik haar eerst gratie, charme, maar vervolgens moet je nog iets meer geven. Ik ga de betekenis van dit lichaam verdichten door de essentiële lijnen te zoeken. De charme zal minder duidelijk zijn op het eerste gezicht, maar hij moet geleidelijk te voorschijn komen uit het nieuwe beeld dat ik gemaakt heb, dat een bredere betekenis zal hebben, meer volledig menselijk. De charme zal minder opvallen omdat zij niet de enige karakteristiek van het schilderij is, maar ze is wel degelijk aanwezig in de totale conceptie van mijn figuur.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Als ik op een leeg doek toetsen in blauw, groen, rood zet, verzwakt ieder nieuwe toets het belang van de voorgaande. Stel dat ik een interieur ga schilderen: ik heb een kast voor me die de indruk van een levendig rood geeft. Ik zet dan een rood op dat me goed lijkt. Er ontstaat een relatie tussen het rood en het wit van het doek. Ik zet er een groen naast, een gele parketvloer, nog steeds is er een relatie tussen het groen of het geel en het wit van het doek die me bevalt. Maar die verschillende tonen verzwakken elkaar. De vormen en kleuren die ik neerzet moeten met elkaar in evenwicht zijn zodat ze elkaar niet vernietigen. Ik moet daarom mijn ideeën ordenen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- De relaties tussen de verschillende kleuren moeten zo zijn dat ze elkaar ondersteunen in plaats van vernietigen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- De kleur is een middel om het licht uit te drukken; niet zo zeer het natuurkundige fenomeen, maar veel meer het licht zoals het werkelijk bestaat: in het hoofd van de kunstenaar.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik kan de natuur niet op een slaafse manier kopiëren; ik moet de natuur interpreteren en haar onderwerpen aan de geest van het schilderij. Uit het verband tussen alle tonen moet een levende harmonie van kleuren voortkomen, een harmonie analoog aan die van muzikale composities.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Bij een vijgenboom is geen enkel blad gelijk aan een ander, toch zegt ieder van hen: vijgenboom.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Het expressieve aspect van kleuren ervaar ik op een zuiver instinctieve manier. Om een herfstlandschap te schilderen probeer ik me niet voor de geest te halen welke kleuren het best bij dat seizoen passen. Ik laat me alleen inspireren door het gevoel dat dat jaargetijde bij me oproept: de ijzige puurheid van de bijtend blauwe lucht drukt het seizoen net zo goed uit als de nuanceringen in de boombladeren. Mijn gevoel kan ook wisselen: de herfst kan zacht en warm zijn als een na-zomer of juist tamelijk fris met een koude lucht en citroengele bomen die een kille indruk geven en de winter al aankondigen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Mijn kleurkeus berust niet op een of andere wetenschappelijke theorie. Hij is gebaseerd op observatie, op gevoel, op de ervaring van mijn gevoeligheid voor dingen. Geïnspireerd door een paar bladzijden van (quotes) Délacroix houdt een kunstenaar als Signac zich voornamelijk bezig met complementaire kleurcontrasten en zijn theoretische kennis ervan zegt hem waar hij welke kleur moet gebruiken. Maar ik probeer kleuren neer te zetten die mijn gevoel weergeven.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik moet een verhouding zien te bereiken tussen de kleuren die me noodzaakt om de vorm van een figuur of de hele compositie te veranderen. Ik blijf doorwerken en zoeken totdat ik die verhouding in alle delen van de compositie heb en vanaf dat moment hebben alle delen hun definitieve betrekkingen gevonden en dan kan ik geen streek meer zetten zonder het hele schilderij opnieuw te moeten maken.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik denk echt dat die theorie van de complementaire kleuren niet absoluut is.(itt bijv. Delaunay, fh) Door schilderijen te bestuderen van schilders bij wie de kennis van kleuren berust op instinct en gevoel en op een voortdurende analogie met hun gevoel, kan men op bepaalde punten de kleurwetten preciseren en zo de grenzen van de huidige kleurtheorie verleggen.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Ik droom van een kunst van evenwicht (quotes) Piet Mondrian, fh), van zuiverheid van sereniteit, verstoken van vermoeiende en loodzware onderwerpen, een kunst voor iedereen die met zijn hoofd werkt, voor de zakenman zowel als de geleerde, van zoiets als een kalmerende, verzachtende werking op de geest, zoiets als een goede leunstoel die ontspanning biedt na lichamelijke vermoeienissen. (quotes) Cézanne is ons aller vader.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- In ons allen zit iets van Cézanne.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme


- Het doek ('De baders' van Cézanne, f.h.) is 37 jaar lang van mij geweest en ik hoop dat ik het goed ken, zij het met beperkingen. Het heeft me op kritische momenten van mijn loopbaan op de been geholpen; uit dit schilderij heb ik mijn geloof en mijn uithoudingsvermogen geput.
* Henri Matisse: citaten, quotes en uitspraken + biografie, over leven en kunst van de Franse kunstenaar en oprichter van het Fauvisme



aanvullende websites:



- Matisse op Wkipedia - levensbescrijving

- tekst van Henri Matisse uit 1908 over de schilderkunst die hij dan voorstaat

- teksten over het 'decoratieve schilderen' van Henri Matisse




Naar de andere
KUNSTENAARS: